Soạn bài Câu cầu khiến ngắn gọn nhất

Soạn bài Câu cầu khiến ngắn gọn nhất được biên soạn giúp em nắm vững kiến thức và trả lời các câu hỏi bài tập trang 31, 32 và 33 SGK Ngữ văn lớp 8 tập 2

Tài liệu soạn bài Câu cầu khiến chi tiết và đầy đủ nhất với nội dung tóm tắt kiến thức cơ bản và gợi ý trả lời câu bài tập củng cố về câu cầu khiến SGK trang 31 đến 33.

Với những hướng dẫn chi tiết trả lời câu hỏi sách giáo khoa dưới đây các em không chỉ soạn bài tốt mà còn nắm vững các kiến thức quan trọng của bài học này.

 Cùng tham khảo nhé…

Kiến thức cần nhớ

Câu cầu khiến là câu có những từ cầu khiến như: hãy, đừng chớ,… đi, thôi, nào… hay ngữ điệu cầu khiến; dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo,…

– Khi viết, câu cầu khiến thường kết thúc bằng dấu chấm than, nhưng khi ý cầu khiến không được nhấn mạnh thì có thể kết thúc bằng dấu chấm.

Hướng dẫn soạn bài Câu cầu khiến

Trả lời các câu hỏi bài tập trang 31, 32 và 33 sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 8 tập 2

I. Đặc điểm hình thức và chức năng

Câu 1. Đọc những đoạn trích sau và trả lời câu hỏi.

a) Ông lão chào con cá và nói:

– Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi. Nó không muốn làm bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng.

Con cá trả lời:

– Thôi đừng lo lắng. Cứ về đi. Trời phù hộ lão. Mụ già sẽ là nữ hoàng.

(Ông lão đánh cá và con cá vàng)

b) Tôi khóc nấc lên. Mẹ tôi từ ngoài đi vào. Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thuỷ:

– Đi thôi con.

(Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)

– Trong những đoạn trích trên, câu nào là câu cầu khiến? Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu cầu khiến?

– Câu cầu khiến trong những đoạn trích trên dùng để làm gì?

Trả lời

Trong đoạn trích trên câu cầu khiến là:

▪ Đoạn (a) câu: “Thôi đừng lo lắng.” và “Cứ về đi.”

▪ Đoạn (b) câu: “Đi thôi con.”

– Đặc điểm hình thức: Có các từ cầu khiến “Thôi”, “đi”.

– Câu cầu khiến ở những đoạn trên dùng để: yêu cầu và đề nghị.

Câu 2. Đọc những câu sau và trả lời câu hỏi.

a) – Anh làm gì đấy?

– Mở cửa. Hôm nay trời nóng quá.

b) Đang ngồi viết thư, tôi bỗng nghe tiếng ai đó vọng vào:

– Mở cửa!

– Cách đọc câu “Mở cửa!” trong (b) có khác gì với cách đọc câu “Mở cửa!” trong (a)?

– Câu “Mở cửa!” trong (b) dùng để làm gì, khác với câu “Mở cửa!” trong (a) ở chỗ nào?

Trả lời

Cách đọc câu “Mở cửa!” trong (b) khác với cách đọc “Mở cửa.” trong câu (a).

READ:  Phân tích hình tượng nhân vật Tnú | Phân tích nhân vật Tnú trong Rừng xà nu

– Câu “Mở cửa!” trong (b) dùng để yêu cầu, ra lệnh. “Mở cửa.” trong (a) dùng để trả lời cho câu hỏi “Anh đang làm gì đấy?”

II. Soạn bài Câu cầu khiến phần Luyện tập

1 – Trang 31 SGK

Xét các câu sau đây và trả lời câu hỏi.

a) Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên vương.

(Bánh chưng, bánh giầy)

b) Ông giáo hút trước đi.

(Nam Cao, Lão Hạc)

c) Nay chúng ta đừng làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống được không.

(Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng)

– Đặc điểm hình thức nào cho biết những câu trên là câu cầu khiến?

– Nhận xét về chủ ngữ trong những câu trên. Thử thêm, bớt hoặc thay đổi chủ ngữ xem ý nghĩa của các câu trên thay đổi như thế nào.

Trả lời

– Các câu cầu khiến sử dụng các từ câu khiến “hãy” câu a, từ “đi” câu b, từ “đừng” ở câu c.

– Câu a khuyết chủ ngữ, câu b chủ ngữ là “Ông giáo”, câu c chủ ngữ là “chúng ta”.

– Thêm bớt chủ ngữ vào các câu cầu khiến trên:

▪ Con hãy lấy gạo làm bánh mà lễ tiên vương. → Nội dung câu nguyên vẹn, cụ thể hóa chủ thể hơn.

▪ Hút trước đi → bớt chủ ngữ khiến nội dung cầu khiến mạnh hơn nhưng khiếm nhã hơn.

▪ Thay chủ ngữ: Nay các anh chị đừng làm gì nữa… → Nội dung câu thay đổi, người nói không còn xuất hiện trong câu nữa.

2 – Trang 32 SGK

Trong những đoạn trích sau đây, câu nào là câu cầu khiến? Nhận xét sự khác nhau về hình thức biểu hiện ý nghĩa cầu khiến giữa những câu đó.

a) Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi. Đào tổ nông thì cho chết!

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

b) Ông đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi:

– Các em đừng khóc. Trưa nay các em được về nhà cơ mà. Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nữa.

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

c) Có anh chàng nọ tính tình rất keo kiệt. Một hôm đi đò qua sông, anh chàng khát nước bèn cúi xuống, lấy tay vục nước sông uống. Chẳng may quá đà, anh ta lộn cổ xuống sông. Một người ngồi cạnh thấy thế, vội giơ tay hét lên:

– Đưa tay cho tôi mau!

Anh chàng sắp chìm nghỉm nhưng vẫn không chịu nắm tay người kia. Bỗng một người có vẻ quen biết anh chàng chạy lại, nói:

– Cầm lấy tay tôi này!

Tức thì, anh ta cố ngoi lên, nắm chặt lấy tay người nọ và được cứu thoát […].

(Theo Ngữ văn 6, tập một)

Trả lời

a, Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi.

→ Từ cầu khiến “đi”, vắng chủ ngữ.

b, Các em đừng khóc.

→ Từ cầu khiến “đừng”, có chủ ngữ “em”.

c, Đưa tay cho tôi mau! Cầm lấy tay tôi này!

→ Ngữ điệu khẩn trương, gấp gáp. Khuyết chủ ngữ.

→ Sự có mặt hay vắng mặt của chủ ngữ liên quan tới hình thức biểu hiện ý nghĩa câu cầu khiến.

▪ Có chủ ngữ câu cầu khiến lịch sự hơn, rõ ràng hơn.

READ:  Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương

3 – Trang 32 SGK

So sánh hình thức và ý nghĩa của hai câu sau:

a) Hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột!

b) Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột.

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Trả lời

– Câu (a) vắng chủ ngữ, ngược lại sự xuất hiện chủ ngữ (Thầy em)

– Câu (b) làm cho ý nghĩa cầu khiến nhẹ nhàng hơn, tình cảm của người nói cũng được thể hiện rõ hơn.

4 – Trang 32 SGK

Xét đoạn văn sau và trả lời câu hỏi.

  Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

– Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang…

  Dế Choắt nói với Dế Mèn câu trên nhằm mục đích gì? Cho biết vì sao trong lời nói với Dế Mèn, Dế Choắt không dùng những câu như:

– Anh hãy đào giúp em một cái ngách sang bên nhà anh!

– Đào ngay giúp em một cái ngách!

Trả lời:

– Dế Choắt nói với Dế Mèn: Việc muốn đào thông sang hang nhà Dế Mèn với mục đích làm thế phòng thủ cho căn nhà Dế Choắt đang ở.

– Dế Choắt đã sử dụng câu hỏi để hỏi ý của Dế Mèn vì Dế Choắt rất khiêm nhường, Dế Choắt tự coi mình có vai giao tiếp thấp hơn Dế Mèn.

– Dế Choắt không đưa ra những câu “Anh hãy đào giúp em một cái ngách sang bên nhà anh!” hay “Đào ngay giúp em một cái ngách”.

→ Bởi vì Dế Choắt yếu đuối, nhút nhát hơn, muốn đi nhờ vả Dế Mèn thì không thể yêu cầu ra lệnh được.

5 – Trang 33 SGK

Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi.

   Đêm nay mẹ không ngủ được. Ngày mai là ngày khai trường, con vào lớp Một. Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói: “Đi đi con! Hãy can đảm lên! Thế giới này là của con. Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra.”

(Theo Lí Lan, Cổng trường mở ra)

Câu “Đi đi con!” trong đoạn trích trên và câu “Đi đi con.” (lời của nhân vật người mẹ trong phần cuối của truyện Cuộc chia tay của những con búp bê – xem thêm mục I.1.b (tr.30) trong SGK) có thể thay thế cho nhau được không? Vì sao?

Trả lời

– Không thể sử dụng câu “Đi thôi con!” để thay thế cho câu “Đi đi con!” bởi vì:

▪ Câu cầu khiến “Đi thôi con!” như lời giục giã, lúc này cả người nói và người nghe sẽ cùng thực hiện hành động rời đi.

▪ Trong khi câu cầu khiến “Đi đi con!” như một sự động viên, khích lệ đứa con hãy can đảm bước đi một mình.

Soạn bài Câu cầu khiến ngắn nhất

I. Đặc điểm hình thức và chức năng

Câu 1

Đọc những đoạn trích sau và trả lời câu hỏi

▪ Đoạn a: “Thôi đừng lo lắng.” và “Cứ về đi.”

▪ Đoạn b: “Đi thôi con.”

READ:  Phân tích Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu

– Đặc điểm hình thức: Có các từ cầu khiến “Thôi”, “đi”.

– Câu cầu khiến ở những đoạn trên dùng để: yêu cầu và đề nghị.

Câu 2

– Cách đọc câu “Mở cửa!” trong đoạn (b) khác với cách đọc “Mở cửa.” trong đoạn (a).

– Câu “Mở cửa!” trong (b) dùng để yêu cầu, ra lệnh. “Mở cửa.” trong (a) dùng để trả lời cho câu hỏi “Anh đang làm gì đấy?”

Luyện tập

Câu 1

Đặc điểm hình thức nhận diện câu cầu khiến:

– Có các từ: “hãy” ở câu a, “đi” ở câu b, “đừng” ở câu c.

– Câu a khuyết chủ ngữ, câu b chủ ngữ là “Ông giáo”, câu c chủ ngữ là “chúng ta”.

– Thêm bớt chủ ngữ vào các câu cầu khiến trên:

▪ Con hãy lấy gạo làm bánh mà lễ tiên vương: Nội dung câu không thay đổi, ý nghĩa cụ thể hơn

▪ Hút trước đi: Ý nghĩa câu không thay đổi, nhưng không có sự nhã nhặn.

▪ Thay chủ ngữ: Nay mọi người đừng làm gì nữa… có sống được không.”: Ý nghĩa câu thay đổi, chủ thể không đề cập tới bản thân.

Câu 2

a, Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi.

Nhận xét: Từ cầu khiến “đi”, vắng chủ ngữ.

b, Các em đừng khóc.

Nhận xét: Từ cầu khiến “đừng”, có chủ ngữ “em”.

c, Đưa tay cho tôi mau! Cầm lấy tay tôi này!

Nhận xét: Khuyết chủ ngữ, không có từ cầu khiến, có ngữ điệu cầu khiến.

Câu 3

Câu (a) vắng chủ ngữ, ngược lại sự xuất hiện chủ ngữ (Thầy em) trong câu (b) làm cho ý nghĩa cầu khiến nhẹ nhàng hơn, tình cảm của người nói cũng được thể hiện rõ hơn.

Câu 4

Câu nói của Dế Choắt có mục đích cầu khiến nhưng ý cầu khiến rất nhẹ. Sở dĩ Dế Choắt nói một cách khiêm nhường như vậy vì Dế Choắt tự coi mình là vai dưới, có vị thế thấp so với Dế Mèn. Bên cạnh đó, Dế Choắt lại là người yếu đuối, nhút nhát nên đã chọn cách nói như vậy.

Câu 5

– Không thể sử dụng câu “Đi thôi con!” để thay thế cho câu “Đi đi con!” vì:

▪ Câu cầu khiến “Đi thôi con!”: như lời giục giã, có chức năng yêu cầu

▪ Câu cầu khiến “Đi đi con!”: Có chức năng động viên, khích lệ.

Xem thêm các bài soạn khác

// Trên đây là những nội dung hướng dẫn soạn bài Câu cầu khiến đã được biên soạn chi tiết. Nội dung này không chỉ giúp bạn tham khảo để soạn bài mà còn giúp bạn nắm vững các kiến thức quan trọng để hoàn thành tốt các câu hỏi liên quan đến câu cầu khiến hay áp dụng vào các bài tập làm văn.

[ĐỪNG SAO CHÉP] – Bài viết này chúng tôi chia sẻ với mong muốn giúp các bạn tham khảo, góp phần giúp cho bạn có thể để tự soạn bài Câu cầu khiến một cách tốt nhất. “Trong cách học, phải lấy tự học làm cố” – Chỉ khi bạn TỰ LÀM mới giúp bạn HIỂU HƠN VỀ BÀI HỌC và LUÔN ĐẠT ĐƯỢC KẾT QUẢ CAO.

Tâm Phương (Tổng hợp)

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: kiến thức chung