Nét độc đáo trong ẩm thực Nhật Bản: Bento – Hộp cơm thổi hồn từ lịch sử

Nhật Bản – xứ phù tang, xứ sở của hoa anh đào, một nền văn hóa truyền thống với những món ăn và nghệ thuật trang trí ẩm thực độc đáo và đa dạng.

Ẩm thực Nhật  với các món Sushi, Sashimi được thế giới và Việt Nam biết đến với những hương vị đặc trưng, những cách trang trí tỉ mỉ mà bắt mắt.

Một trong những nét đặc trưng của văn hóa Nhật Bản gắn liền với ẩm thực chính là hộp cơm Bento. Cái tên gọi nghe chừng dân dã ấy lại gắn liền với Nhật Bản hàng thế kỷ. Với người Nhật, Bento không còn xa lạ, hiện hữu trong cuộc sống hàng ngày.

Với những người yêu thích văn hóa của đất nước mặt trời mọc, hộp cơm Bento cũng là hình ảnh dễ thấy, thậm chí trong những tác phẩm truyện tranh hay hoạt hình Nhật Bản luôn có sự xuất hiện của hộp cơm này. Vậy, Bento có ý nghĩa thế nào trong văn hóa Nhật?

Với mong muốn tìm hiểu rõ thêm về Văn hóa ẩm thực xứ hoa anh đào, phóng viên Luxury Inside đã tìm đến một số nhà hàng phục vụ món Nhật tại Việt Nam. Khi tìm đến nhà hàng New Sake tại số 42 phố Đào Tấn, phóng viên đã rất may mắn khi được Giám đốc cũng như bếp trưởng của nhà hàng hỗ trợ nhiệt tình trong việc giới thiệu về văn hóa ẩm thực của đất nước này.

Nhắc đến Bento, anh Lê Ngọc Mạnh – bếp trưởng nhà hàng New Sake với 20 năm kinh nghiệm làm món Nhật chia sẻ: “Bento là một hộp cơm truyền thống có lịch sử ra đời khoảng 800 năm. Thời kỳ đầu, hộp cơm này chỉ sử dụng trong các buổi yến tiệc, du ngoạn ngoài trời và đặc biệt là lễ hội ngắm hoa anh đào – những hoạt động gắn liền với đời sống của tầng lớp quý tộc.

Khi thời phong kiến Nhật Bản suy yếu, bento được bình dân hóa và không còn là thứ xa xỉ như ngày trước. Trong nhịp sống hối hả, tất bật của xã hội Nhật Bản hiện đại, bento càng trở nên phổ biến và được người dân Nhật Bản ưa chuộng bởi sự nhẹ nhàng và thơm ngon của nó.”

Phải làm sao khi mở nắp hộp Bento là một không gian đầy màu sắc như một bức tranh sống động. - Luxury Inside eMagazine
Phải làm sao khi mở nắp hộp Bento là một không gian đầy màu sắc như một bức tranh sống động.

Anh Mạnh cho biết thêm, ở Nhật có rất nhiều loại Bento, từ truyền thống đến hiện đại. Phổ biến nhất là Shodako Bentohộp Bento có lịch sử lâu đời nhất nước Nhật và trước chỉ dành cho giới quý tộc cung đình, thậm chí nó dùng để thể hiện sự dư thừa thức ăn trong những gia đình giàu có.

Hộp Bento này thường được đựng trong hộp gỗ sơn mài màu đen, trang trí đường viền màu đỏ để thể hiện sự quý phái mà trang nhã. Nhìn bên ngoài, Shodako Bento rất bắt mắt và toát lên nét tinh tế, sang trọng.

Đặc biệt, hộp Shokado có nhiều ngăn để đựng riêng từng món cơm, thịt cá, rau xanh và súp. Những người lớn tuổi và tầng lớp trí thức Nhật rất chuộng loại cơm hộp này bởi nó thể hiện sự ngăn nắp ngay cả trong một bữa ăn đơn giản.

Ngoài ra, còn nhiều loại Bento khác theo từng vùng hoặc từng giai đoạn lịch sử như Makunouchi Bento, Noriben, Sushizume, Hinomaru Bento hay gần nhất là Kyaraben với hình nhân vật hoạt hình dùng cho trẻ nhỏ hay Aisai Bento thường thể hiện tình cảm của các cặp đôi hay tình cảm vợ chồng.

Để phóng viên hiểu rõ hơn về hộp cơm bento, anh Mạnh cùng các đầu bếp nhà hàng New Sake đã trực tiếp làm một hộp bento theo kiểu truyền thống vốn cũng rất được khách hàng ưa chuộng tại đây.  Từng món ăn được đặt vào chiếc hộp cơm xinh xắn từ đôi tay người đầu bếp theo đúng nguyên tắc trình bày món ăn của người Nhật tinh tế và tỉ mỉ.

Một hộp cơm truyền thống của Nhật Bản cần phải có được sự cân bằng giữa các nguyên liệu, sự hài hòa của màu sắc, đa dạng của hương vị. - Luxury Inside eMagazine

“Một hộp cơm truyền thống của Nhật Bản cần phải có được sự cân bằng giữa các nguyên liệu, sự hài hòa của màu sắc, đa dạng của hương vị và phải hòa quện thật chặt chẽ với nhau. Mỗi một Bento được tạo nên từ ba thành phần tiêu biểu: Gạo, các thành phần chính, món ăn phụ và món tráng miệng.

Trong đó, thành phần chính bao gồm: Thịt, cá và trứng. Riêng món ăn phụ sẽ được làm từ nấm, rau sống hoặc rong biển. Tất cả thành phần trong Bento được chia theo tỉ lệ 4:3:2:1; trong đó cơm 4 phần, món chính 3 phần, món phụ 2 phần và tráng miệng 1 phần.

Về màu sắc, người Nhật ưa thích màu trắng, vàng, đỏ, xanh, đen nên khi sắp xếp món ăn trong bento cũng cần xác định trước 1 màu làm chủ đạo và những màu khác phụ trợ. Phải làm sao khi mở nắp hộp Bento là một không gian đầy màu sắc như một bức tranh sống động. Điều này sẽ làm nổi bật nên nghệ thuật của người làm ra hộp cơm”.Với người Nhật, Bento không chỉ là một hộp cơm. Bento gắn liền với văn hóa và lịch sử cùng với niềm tự hào về đất nước. - Luxury Inside eMagazine“Với người Nhật, bento không chỉ là một hộp cơm. Bento gắn liền với văn hóa và lịch sử cùng với niềm tự hào về đất nước. Như loại Hinomaru Bento thể hiện đúng tinh thần người Nhật ở chỗ cô đọng giản dị, chỉ có một quả mơ chua trên lớp cơm trắng. Ngày xưa, đây là một món ăn của người dân nghèo trong thời gian khó khăn nhất của đất nước này. Ngày nay, nó tượng trưng cho sự can trường chịu khó và lòng yêu nước.”

Khi nói đến hiện tại, anh Lê Ngọc Mạnh cũng chia sẻ, Bento bây giờ có hình dạng bắt mắt hơn, phù hợp với thị hiếu của người dùng hơn, mặc dù vẫn giữ đúng theo nguyên tắc vàng truyền thống. Một hộp Bento tiêu biểu, một nửa là đựng cơm, nửa còn lại được đặt một vài món ăn phụ được làm từ những nguyên liệu như rau, thịt, cá, và trứng. Những món ăn này có rất nhiều hình dáng, và với trí tưởng tượng vô hạn của con người, hộp Bento có thể trở nên hấp dẫn hơn, ngộ nghĩnh hơn, thậm chí là một tác phẩm nghệ thuật.

Những món ăn phụ phổ biến nhất là một số loại trứng chín, ví dụ như tamagoyaki, trứng rán, trứng luộc, hay trứng với nhiều thành phần khác nhau. Một loại đồ ăn phụ của Bento cũng rất được yêu thích là xúc xích. Những người làm bento đôi khi còn tạo hình cho xúc xích để nó giống một con bạch tuộc, hoặc những loài động vật khác, làm cho bữa ăn trở nên thú vị hơn.

Cơm hộp Bento đối với người dân Nhật Bản không chỉ có ý nghĩa giải trí, mà còn là một cách để truyền tải cái đẹp văn hóa vào những khía cạnh bình dị nhất của cuộc sống. - Luxury Inside eMagazine

Tai Nhật, Bento cũng không còn quý hiếm mà dễ dàng tìm thấy trong các nhà ga hay siêu thị. Tuy nhiên, người Nhật vẫn rất trân trọng hộp cơm gắn liền với dân tộc này. Điều tuyệt với nhất ở xử mặt trời mọc là hàng ngày vẫn có những người vợ, người mẹ tự tay chuẩn bị hộp bento cho người thân trong gia đình mang đi làm, đi học như một lời nhắn nhủ yêu thương trong từng món ăn ngon và đẹp.

Vị bếp trưởng cũng khẳng định, hiện tại Bento không chỉ có ở Nhật Bản mà còn được phổ biến tại nhiều nước trên thế giới với nhiều phong cách khác nhau, mỗi nơi có một cách chế biến phù hợp với đăc trưng của nước mình. Anh cũng nhắn nhủ rằng dù chế biến theo công thức nào thì người thực hiện cũng nên học theo người Nhật đem tình cảm vào từng món ăn để nó tinh tế, đẹp mắt và trở nên tuyệt vời hơn trong miệng người thưởng thức.

“Cơm hộp Bento hiện tại đã xuất hiện trong rất nhiều nền ẩm thực trên thế giới trong đó có cả Việt Nam. Nhưng với riêng ẩm thực Nhật Bản, những hộp cơm tưởng chừng đơn giản này đã trở thành một môn nghệ thuật đỉnh cao về trang trí và trình bày món ăn.

Cơm hộp Bento đối với người dân Nhật Bản không chỉ có ý nghĩa giải trí mà những màu sắc tươi mới trong mỗi món ăn đã góp phần làm dịu đi sự vội vã của đời sống công nghiệp bận rộn tại đất nước hoa anh đào. Đây cũng là một cách để người dân Nhật Bản truyền tải cái đẹp văn hóa vào những khía cạnh bình dị nhất của cuộc sống.”

Bài & ảnh: Gió Đông
Thiết kế: Justin Bùi

Bạn đang đọc bài viết "Nét độc đáo trong ẩm thực Nhật Bản: Bento – Hộp cơm thổi hồn từ lịch sử"
Tại chuyên mục "Điểm đến" của Luxury Inside.
Mọi thông tin góp ý, chia sẻ và gửi bài cộng tác, vui lòng gửi về:
Email: banbientap@luxury-inside.vn – Điện thoại: 09 1199 5526.

BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ

Bình luận bài viết