Hát Xoan làng cổ tại Phú Thọ: Trải nghiệm văn hóa đậm đà bản sắc Việt Nam dành cho du khách quốc tế

Phú Thọ được biết đến là mảnh đất cội nguồn của dân tộc Việt Nam với nhiều di sản văn hóa đặc sắc. Bên cạnh tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, nơi đây còn nổi tiếng với những câu hát Xoan dịu dàng, đằm thắm đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Chính cơ hội này đã đem đến nhiều điều kiện thuận lợi để địa phương quảng bá, lan toả hình ảnh hát Xoan đến du khách quốc tế góp phần phát triển du lịch, kinh tế, xã hội.

Nghệ thuật diễn xướng dân gian bao gồm các hoạt động biểu diễn có tính tập thể được bảo tồn và lưu truyền qua nhiều thế hệ. Đây là loại hình của văn hóa phi vật thể mang đặc trưng vể lịch sử, tập tục của mỗi địa phương khác nhau. Riêng vùng đất Tổ vua Hùng, câu hát Xoan từ lâu đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu và được xem là ví dụ điển hình về nghệ thuật diễn xướng dân gian của nơi đây.

Hát Xoan còn được biết với nhiều tên gọi khác như Hát Lãi Lèn, Hát Thờ, Hát Cửa Đình, Hát Đúm. Nguồn gốc của câu ca dân gian này xuất phát từ tín ngưỡng thờ cúng Thần linh, thần thành hoàng làng và các vị Vua Hùng với không gian biểu diễn gắn liền với sân đình, ngôi miếu… Cho đến ngày nay trải qua một hành trình phát triển nhiều thăng trầm, hát Xoan đã trở thành một trong những nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc không thể thiếu của người dân Phú Thọ.

Dấu ấn dân gian đặc sắc của hát Xoan thể hiện ở phần lời ca và trình diễn mang đậm tín ngưỡng phồn thực của cư dân nông nghiệp lúa nước. Nếu đã từng thưởng thức màn trình diễn hát Xoan, du khách sẽ ấn tượng với sự kết hợp của phần hát và phần múa vô cùng gắn bó và hấp dẫn. Khác với các hình thức diễn xướng cung đình, từng câu ca hát Xoan đều toát lên sự mộc mạc, đơn sơ cùng nhịp phách, âm điệu rõ ràng, chắc khỏe. Chính điều đó đã thực sự chạm đến tâm thức thành kính của mỗi con người trong không gian đậm đà văn hóa cội nguồn đất Tổ.

Hiện nay tại Phú Thọ, hát Xoan được tạo điều kiện phát triển với 34 câu lạc bộ cấp tỉnh, khoảng trên 1.557 người tham gia thực hành hát Xoan. Từ giai đoạn khó khăn chỉ có 7 nghệ nhân cao niên có thể diễn xướng và truyền dạy lại “hát Xoan làng cổ” thì đến nay lực lượng nghệ nhân kế cận đã phát triển lên đến 62 người. Điều đó chứng tỏ một nỗ lực không ngừng nghỉ trong việc gìn giữ, lan tỏa nghệ thuật diễn xướng dân gian độc đáo của con người đất Tổ.

Đứng trước sự phát triển mạnh mẽ của xã hội hiện đại, hát Xoan cũng giống như nhiều di sản văn hóa phi vật thể khác từng rơi vào tình trạng cần được bảo vệ khẩn cấp. Tuy nhiên trải qua nhiều năm nỗ lực giữ gìn, phát triển của tỉnh Phú Thọ và các phường Xoan gốc, đến nay “hát Xoan làng cổ” đã có được một bước nhảy vọt, trở thành một điểm sáng trong các chuyến du lịch tìm về đất Tổ vua Hùng.

Đặc biệt sau khi được UNESCO công nhận là di sản văn hóa của nhân loại, giá trị và vai trò của hát Xoan lại càng có động lực để lan tỏa mạnh mẽ hơn trong đời sống tinh thần người Việt và bạn bè quốc tế. Những câu hát mộc mạc, dịu dàng được các nghệ nhân của 4 phường Xoan gốc gìn giữ và truyền dạy sang các thế hệ trẻ tiếp theo. Sự nhiệt huyết vượt lên trên những khó khăn, thách thức của những nghệ nhân hát Xoan làm cho bất kì du khách nào đến với Phú Thọ cũng cảm động và yêu mến.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Lịch, bà trùm phường Xoan An Thái chia sẻ: “Riêng hát Xoan đây là loại hình độc đáo của vùng đất Tổ chứa đựng nhiều giá trị văn hóa cổ như thờ cúng tín ngưỡng Hùng Vương. Hát Xoan mang tính chất nghi lễ phong tục được trình diễn ở cửa đình vào mùa xuân và hát Xoan đã được hình thành từ thời Hùng Vương dựng nước. Trải qua tháng năm dài lịch sử, hát Xoan đã được phát triển trong cộng đồng, dung hòa giữa ca hát nghi lễ và ca hát dân gian nguyên thủy… Đạo cụ của hát Xoan chỉ có trống và phách ngoài ra không có một dàn nhạc nào để phục vụ cho hát Xoan. Đây là đặc điểm khác biệt so với những loại hình nghệ thuật khác…”

Một trong những nội dung quan trọng để bảo tồn và phát triển hát Xoan đó là sự đan xen các hoạt động trải nghiệm “hát Xoan làng cổ” vào những tour du lịch trong nước và quốc tế. Giống như một dòng chảy khám phá văn hóa, du khách không chỉ được tìm hiểu về những di tích gắn với thời đại Hùng Vương mà còn được thưởng thức những giá trị tinh thần của người Việt xưa gắn với câu hát Xoan. Được hòa mình giữa không gian tâm linh đất Tổ, lắng nghe những câu ca “Nhập tịch mời Vua”, “Hát mó cá” hay “Trống quân” quả thực là những trải nghiệm thú vị không thể nào quên!

Để phát triển ngành du lịch một cách mạnh mẽ và có hiệu quả đến với bạn bè quốc tế thì bên cạnh tiềm lực tự nhiên đến từ cảnh quan thiên nhiên hấp dẫn, độc đáo, một khía cạnh quan trọng khác không nên bỏ qua đó là câu chuyện văn hóa. “Hát Xoan làng cổ” đã và đang minh chứng cho sự thu hút đặc biệt của một di sản phi vật thể nhân loại đối với cộng đồng quốc tế. Từ trong nội dung của câu hát, điệu múa đã nói lên biết bao giá trị văn hóa của thời đại Hùng Vương, cội nguồn cho dân tộc Việt Nam ngày hôm nay.

Nếu đơn giản chỉ là sự quan tâm và tạo điều kiện của chính quyền địa phương thì có lẽ hát Xoan cũng khó có được bước phát triển “nhảy vọt” đặc sắc như ngày hôm nay. Điều mà du khách yêu mến, trân trọng câu hát Xoan cổ một phần đến từ chính niềm cảm hứng mà những con người đất Tổ đã lan tỏa. Từ thế hệ này đến thế hệ khác, từ những nghệ nhân đã cao tuổi đến các bạn học sinh nhỏ tuổi đều có chung một tình yêu với làn điệu dân ca của quê hương xứ cọ. Chính câu chuyện văn hóa được bảo tồn và phát triển trong nguồn cảm hứng bất tận đã “níu chân” biết bao du khách đến đây, làm cho họ dù đã trở về còn muốn quay lại mảnh đất này thêm nhiều lần nữa.

Nếu có dịp về với Phú Thọ “rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt”, du khách đừng bỏ lỡ trải nghiệm hấp dẫn “hát Xoan làng cổ” nhé. Trân trọng và gìn giữ di sản văn hóa hát Xoan chính là động lực để loại hình nghệ thuật này phát triển mạnh mẽ trong không gian văn hóa đặc trưng và trong đời sống đương đại.

NHÓM THỰC HIỆN: NGỌC DIỄM, PHI CƯỜNG, PHƯƠNG THANH, HẢI NAM

THIẾT KẾ: ĐỨC BÙI

Bạn đang đọc bài viết "Hát Xoan làng cổ tại Phú Thọ: Trải nghiệm văn hóa đậm đà bản sắc Việt Nam dành cho du khách quốc tế"
Tại chuyên mục "ĐIỂM ĐẾN" của Luxury Inside.
Mọi thông tin góp ý, chia sẻ và gửi bài cộng tác, vui lòng gửi về:
Email: banbientap@luxury-inside.vn – Điện thoại: 09 1199 5526.

BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ

Bình luận bài viết